Jeszcze dekadę temu obecność obywateli Ukrainy na polskim rynku pracy kojarzyła się głównie z sezonowymi pracami w rolnictwie czy sadownictwie. Dziś to wyobrażenie jest już całkowicie nieaktualne. Polska przeszła w krótkim czasie drogę od kraju będącego jedynie przystankiem dla pracowników migrujących, do miejsca, w którym setki tysięcy osób buduje swoje życie zawodowe, zakłada firmy i realnie wpływa na tempo wzrostu gospodarczego. Jako agencja pracy tymczasowej codziennie obserwujemy tę ewolucję i widzimy, że nie jest to już tylko kwestia „uzupełniania braków kadrowych”, ale głęboka integracja dwóch organizmów gospodarczych.

Skala zjawiska i nowa demografia zatrudnienia

Liczby mówią same za siebie i pokazują gigantyczną skalę zmian. Według najnowszych statystyk w Polsce przebywa obecnie około półtora miliona obywateli Ukrainy posiadających ważne dokumenty pobytowe, z czego blisko milion osób korzysta z ochrony czasowej w związku z wojną. Co jednak najważniejsze z punktu widzenia gospodarki, to niezwykle wysoka aktywność zawodowa tej grupy. Dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazują, że liczba ubezpieczonych cudzoziemców przekroczyła już poziom 1,2 miliona, z czego obywatele Ukrainy stanowią lwią część – ponad 850 tysięcy osób legalnie pracujących i odprowadzających składki.

Warto zauważyć, jak drastycznie zmienił się profil demograficzny pracownika. Przed rokiem 2022 w Polsce dominowali mężczyźni pracujący w budownictwie, transporcie i przemyśle ciężkim. Obecnie, ze względu na charakter migracji uchodźczej, ogromną część zasobów kadrowych stanowią kobiety. To wymusiło na polskich pracodawcach, a także na nas – jako agencjach pracy – zupełnie nowe podejście do organizacji stanowisk. Branże takie jak logistyka, produkcja lekka czy handel detaliczny musiały dostosować systemy zmianowe i ergonomię pracy pod kątem kobiet, co w wielu przypadkach doprowadziło do ogólnej poprawy kultury pracy w tych zakładach.

Wpływ na PKB i finanse państwa

Wokół tematu pracy Ukraińców w Polsce narosło wiele mitów, szczególnie tych dotyczących obciążenia budżetu państwa. Rzeczywistość ekonomiczna prezentuje się jednak zgoła inaczej. Analizy Narodowego Banku Polskiego oraz czołowych ośrodków badawczych jasno pokazują, że pracownicy z Ukrainy mają potężny, pozytywny wpływ na polskie PKB. Szacuje się, że ich wkład w roczny wzrost gospodarczy w ostatnich latach wynosił od pół do nawet blisko trzech procent. Bez tej siły roboczej wiele polskich firm nie byłoby w stanie realizować nowych zamówień, a ich rozwój zostałby drastycznie zahamowany przez brak rąk do pracy.

Aspekt fiskalny jest równie imponujący. Dane z 2024 roku pokazują, że na każdą złotówkę wypłaconą obywatelom Ukrainy w formie świadczeń społecznych, takich jak 800+, do polskiego budżetu wraca ponad pięć złotych w postaci podatków PIT, VAT oraz składek ubezpieczeniowych. To oznacza, że migracja zarobkowa i uchodźcza z Ukrainy jest dla polskiego systemu finansowego projektem wysoce rentownym, wspierającym stabilność systemu emerytalnego i finansowanie usług publicznych, z których korzystamy wszyscy.

Od pracowników liniowych do przedsiębiorców

Najciekawszą zmianą, jaką zaobserwowaliśmy w ostatnim czasie, jest niespotykany dotąd wzrost ukraińskiej przedsiębiorczości na polskiej ziemi. To już nie jest tylko rynek pracownika, ale także rynek pracodawcy. Od początku 2022 roku obywatele Ukrainy założyli w Polsce blisko 90 tysięcy nowych firm. Co dziesiąta nowo otwierana w Polsce jednoosobowa działalność gospodarcza należy do Ukraińca. Branże, w których dominują te firmy, są niezwykle zróżnicowane – od IT i nowoczesnych usług cyfrowych, gdzie powstaje niemal 20 procent tych działalności, po budownictwo i handel.

Ta fala przedsiębiorczości pokazuje, że obywatele Ukrainy nie tylko szukają w Polsce schronienia, ale aktywnie kształtują krajobraz biznesowy. Tworzą nowe miejsca pracy, wprowadzają innowacje i wypełniają niszowe usługi, na które w Polsce jest ogromne zapotrzebowanie. To zjawisko sprawia, że polski rynek pracy staje się bardziej konkurencyjny i elastyczny, a integracja następuje na poziomie partnerstwa biznesowego, a nie tylko relacji szef-pracownik.

Rezultaty i długofalowe zmiany na rynku

Masowy napływ pracowników z Ukrainy zadziałał jak amortyzator dla polskiej gospodarki w okresach kryzysowych. Dzięki nim udało się uniknąć gwałtownego wzrostu kosztów pracy, który mógłby doprowadzić do jeszcze wyższej inflacji. Jednocześnie, wbrew obawom niektórych środowisk, obecność cudzoziemców nie spowodowała wzrostu bezrobocia wśród Polaków. Wręcz przeciwnie – dzięki wypełnieniu luk w prostych pracach, polscy pracownicy mogli częściej awansować na stanowiska specjalistyczne i zarządcze.

Rynek pracy stał się również bardziej inkluzywny. Firmy nauczyły się zarządzać zespołami różnorodnymi kulturowo, a dwujęzyczna komunikacja w zakładach pracy staje się powoli standardem. Jako agencja pracy tymczasowej widzimy, że pracodawcy, którzy jako pierwsi postawili na profesjonalną integrację pracowników z Ukrainy, dziś cieszą się większą lojalnością zespołów i niższym wskaźnikiem rotacji. Kluczowym wyzwaniem na przyszłość pozostaje jednak pełne wykorzystanie kwalifikacji tych osób. Wciąż zbyt wielu lekarzy, inżynierów czy nauczycieli z Ukrainy pracuje poniżej swoich kompetencji z powodu barier biurokratycznych. Odblokowanie tego potencjału będzie kolejnym impulsem dla polskiej gospodarki.

Podsumowanie: Partnerstwo na lata

Dzisiejszy obraz polskiego rynku pracy jest nierozerwalnie związany z obecnością Ukraińców. Nie jest to sytuacja tymczasowa, lecz trwała zmiana strukturalna. Polska stała się krajem imigranckim, co przy naszych wyzwaniach demograficznych i starzejącym się społeczeństwie jest jedyną drogą do utrzymania dobrobytu. Jako agencja pracy tymczasowej jesteśmy dumni, że możemy być pomostem w tym procesie, dbając o to, by każda ze stron czuła się w tej relacji bezpiecznie i profesjonalnie obsłużona. Współpraca ta nie opiera się już na doraźnej pomocy, ale na dojrzałym, obustronnie korzystnym partnerstwie, które będzie budować siłę polskiej gospodarki przez kolejne dekady.